METODA NDT BOBATH

Najbardziej charakterystyczne dla tej metody jest stosowanie dużej liczby odruchów, specyficznej formy ułatwiania ruchów oraz prawidłowego następstwa rozwojowego prowadzonych ćwiczeń. Usprawnianie ma na celu rozwijać odruchy na danym etapie fizjiologiczne, a hamować odruchy patologicznie przetrwałe. Technika ułatwiania wykonywanych ruchów rękami terapeuty pozwala na jednoczesne torowanie pożądanych i hamowanie niepożądanych elementów ruchowych. Ruchy w ten sposób torowane są zbliżone do normalnych ruchów wykonywanych spontanicznie przez zdrowo rozwijające się dziecko, będące w analogicznym wieku rozwojowym. Hamowanie patologicznych odruchów i prawidłowy rozkład napięcia mięśniowego osiąga się przez odpowiednie ułożenie dziecka w przestrzeni i odpowiednie ułożenie punktów kluczowych, czyli głowy, szyi, obręczy barkowej i biodrowej. Ułatwianie oparte jest na poruszaniu okolicami ciała dziecka, co wywołuje ruchy kończyn i umożliwia przejście dziecka z jednej pozycji do drugiej. Wpływa to na wykształcenie się prawidłowych odruchów postawy i uczy dziecko samodzielnego ich osiągania, kontrolowania i wykorzystywania. Wspomaganie w jednej ze stref pozostawia swobodę ruchów czynnych w obrębie stref pozostałych. Ruchy więc nigdy nie są całkiem bierne. Zmieniając strefy sterowania uzyskuje się czynne ruchy w coraz innych częściach ciała, zależnie od potrzeby. Ćwiczeniom powinno towarzyszyć słowne określanie wykonywanych czynności, będące poglądową nauką mowy.

Usprawnianie powinien prowadzić terapeuta razem z rodzicami dziecka już przed 6 miesiącem jego życia.

Metoda zawiera także dodatkowe techniki służące regulacji wahającego się napięcia mięśniowego:

METODA PETO

GÓRA STRONY

Metodą tą usprawniane są dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Dzieci na stały pobyt przyjmowane są na 2 -3 lata z przerwą wakacyjną. Celem pobytu jest takie usamodzielnienie dziecka w podstawowych czynnościach (chodzenie, mówienie, i pisanie) aby mogło ono po zakończeniu usprawniania pójść do normalnej szkoły. Zajęcia obejmują ćwiczenia ruchowe, naukę mowy, zajęcia szkolne i samoobsługę.
Szczebelkowa budowa mebli w ośrodku prowokuje dzieci do chwytu i ułatwia samodzielność utrzymywania pozycji.Ograniczona liczba sprzętów sprzyja doskonaleniu opanowania zadań ruchowych wykonywanych za ich pomocą. Ułatwia więc koncentrację na wybranych celach. W metodzie tej ważny jest stały rozkład dnia, w ciągu którego dużo czasu przeznacza się na jedzenie, mycie i toaletę.

Ćwiczenia ruchowe nazywane są rytmiczną stabilizacją. Dzieci wykonując każdy ruch mówią chórem, opisują słowami jego wykonanie i liczą powoli do pięciu, utrzymując daną pozycję.W trakcie wszystkich ćwiczeń wprowadzany jest chwyt i podpór, a w końcu chodzenie za krzesłem, wstawanie przy ławach i krzesłach, samoobsługę, pisanie.

Metoda ta rozwija wolę i umiejętność samokontroli. Dzieci znają indywidualne cele, które są jednakowe dla całej grupy i bardzo silnie dążą do ich osiągnięcia.

METODA FAY`A - DOMANA - DELACATO

GÓRA STRONY

W roku 1955 założony został w Filadelfii Ośrodek Rehabilitacyjny, który obecnie nosi nazwę Instytutu Osiągania Ludzkich Możliwości. Specjalista rehabilitacji (lekarz) Robert Doman (brat Glena) oraz pedagog Carl Delacato byli następnymi osobami, które włączyły się do pracy nad metodami usprawniania mózgu.

Ustalili własne kryteria opisu "normalności", stwierdzając, że każde dziecko rozwija się według identycznych schematów. Opracowali własny sposób diagnozowania dziecka, a następnie prowadzenia terapii. Jako zespół terapeutyczny doszli do wniosku, że każde dziecko pokonuje szereg określonych etapów rozwoju mózgu (tzw. poziomów), zanim wykształci się u niego dojrzałość funkcjonalna (około 6. roku życia). Jeżeli którykolwiek z poziomów jest uszkodzony, funkcje związane z tym poziomem są ograniczone, co powoduje zahamowanie prawidłowego rozwoju dziecka.

Głównym założeniem metody jest określenie możliwości i sposobów wielokierunkowego wpływania w czterech sferach:

Kształtowanie prawidłowego, wielokierunkowego rozwoju dziecka odbywa się poprzez wykształcenie 6 funkcji, "kompetencji" neurologicznych mózgu (są to "kompetencje" wizualne, duchowe, czuciowe, ruchowe, językowe, manualne). Dla każdej z nich został ustalony program prawidłowego rozwoju, który służy do opracowywania dla dziecka indywidualnego programu rehabilitacyjnego. Każdy program ma cztery stopnie trudności. Rodzice otrzymują program usprawniania dziecka obejmujący 6 "kompetencji" w odpowiednio dobranych stopniach trudności.

Rehabilitacja polega na ciągłym bodźcowaniu mózgu sygnałami zawierającymi informacje prawidłowego rozwoju. Program rehabilitacji jest przekazywany rodzicom podczas tygodniowego szkolenia w Instytucie. Usprawnianie opiera się na tzw. paterningach. W rehabilitacji bierze udział od dwóch do kilkunastu osób, które jednocześnie wykonują różne grupy ćwiczeń i form usprawniania, powtarzając je wielokrotnie w ciągu całego dnia.

Trudności w upowszechnieniu tej metody wynikają przede wszystkim z dużych kosztów i konieczności wykonania ogromnej pracy organizacyjnej. Do usprawniania jednego dziecka trzeba zatrudnić wiele osób. W pewnym szwajcarskim miasteczku zatrudniono 240 osób przy ćwiczeniu z jednym dzieckiem. Ćwiczący w składzie 5-osobowym zmieniali się co 2 godziny w cyklu 12-godzinnej rehabilitacji. Dyżury wypadały co 8 dni. Usprawnianie trwało wiele lat i dopiero w takich warunkach dziecko robiło widoczne postępy.

Program usprawniania obejmuje równoprawne kształtowanie rozwoju motorycznego ciała, mowy, zręczności ręki, wzroku, słuchu i dotyku. Pacjent na początku jest testowany na podstawie Profilu Rozwojowego i zależnie od etapu rozwojowego na jakim się znajduje, wszechstronnie usprawniany przez bodźcowanie mózgu takimi sygnałami, jakie powinien on otrzymywać przy normalnym rozwoju.

Podstawowe działania stosowane w metodzie:

Rehabilitację prowadzą sami rodzice w domu po przeszkoleniu w ośrodkach propagujących tą metodę i po uzyskaniu z tego ośrodka programu usprawniania, indywidualnego dla każdego dziecka i zależnego od etapu rozwojowego na jakim się ono znajduje.

METODA VOJTY

GÓRA STRONY

Podstawowym elementem rehabilitacji dzieci jest rehabilitacja wieku rozwojowego, w której wykorzystuje się możliwości i szanse jakie daje rozwój dziecka w 1 roku życia, aby zapobiec kalectwu i pomóc dzieciom z wadami wrodzonymi lub wcześnie nabytymi. Opiera się ona na wykształcaniu u małego dziecka samodzielności i umiejętności komunikacyjnych.

Dziecko przed przystÄ…pieniem do terapii metodÄ… Vojty przechodzi klinicznÄ… ocenÄ™ rozwoju jest to:

Terapia Vojty oparta jest na fazach rozwoju lokomocji i torowaniu drogi neurologicznej. Za pomocą stosowania całościowych zachowań lub wzorów wykonywania ruchów przeciw oporowi w centralnej osi ciała (głowa, tułów, biodra i barki) uzyskuje się u osób spastycznych powrót koordynacji mięśni i tzw. "ciszę motoryczną".

Podstawowymi odruchami wykorzystywanymi w terapii metodą Vojty jest odruch pełzania naprzemiennego i odruch obrotu wokół własnego ciała. Wyzwalanie odruchu pełzania i obrotu według prawidłowego wzorca uzyskuje się za pomocą:

O skuteczności połączenia tych trzech elementów terapii decyduje rozwój funkcjonalny mózgu dziecka, jego stan psychiczny i motywacja do ruchu.

Wskazaniami do stosowania metody Vojty sÄ…:

METODA WERONIKI SHERBOURNE

GÓRA STRONY

Weronika Sherbourne w latach 60 opracowała metodę pod nazwą "Ruch Rozwijający". Korzeni metody należy szukać u R.Labama - twórcy gimnastyki ekspresyjnej, a także w doświadczeniach samej autorki. Celem metody jest wspomaganie prawidłowego rozwoju dziecka i korekcja jego zaburzeń. Stąd ważne miejsce w metodzie zajmuje wielozmysłowa stymulacja psychomotoryczna i społeczna, oparta o ruch, jako czynnik wspomagania.

Proponowany terapeutyczny system ćwiczeń wywodzi się z okresu wczesnego dzieciństwa z tzw. baraszkowania, które zawiera w sobie element bliskości fizycznej i emocjonalnej. Jest to zdaniem W.Sherbourne naturalna potrzeba dziecka do zaspakajania tych potrzeb, poprzez kontakt z osobami dorosłymi. Powstałe podczas ćwiczeń doznania wypływające z własnego ciała i odczuwanie go w kontekście z elementami otoczenia, dają dziecku poczucie jego indywidualności.

Cechą charakterystyczną metody jest rozwijanie przez ruch: świadomości własnego ciała i usprawniania ruchowego, świadomości przestrzeni i działania w niej oraz dzielenia przestrzeni z innymi ludźmi i nawiązywania z nimi kontaktu.

Metodę W. Sherbourne traktuje się często jako formę niewerbalnego treningu interpersonalnego. Zajęcia odbywają się indywidualnie bądź grupowo i trwają ok.30 minut. Partnerami dziecka bywają często ich rodzice. Dzieci nie są jednak przymuszane do uczestnictwa w zajęciach.

W metodzie wyróżnia się cztery grupy ćwiczeń:

Metoda W. Sherbourne zalecana jest dzieciom o zaburzonym schemacie ciała. W proponowanych ćwiczeniach dochodzi do integracji własnego ciała i jego poznania (ważne tu jest wyczucie centralnej części ciała tj.brzucha i tułowia). Poczucie wzajemnej bliskości ćwiczących partnerów, ułatwia akceptację niedoskonałej cielesności dziecka. Ćwiczenia dają poczucie bezpieczeństwa oraz zaufania do siebie i do innych. Wykonywane w grupie, budują więzi grupowe i interpersonalne.

Zajęcia metodą W.Sherbourne stanowią element doskonałej zabawy. Dając chwile odprężenia, są czynnikiem w rozładowaniu napięć i tym samym obniżają spastyczność.

* K.J.Zabłocki "Mózgowe porażenie dziecięce w teorii i terapii"
Wydawnictwo Akademickie "Żak"
Warszawa 1998, str.69-70

PEDAGOGIKA LECZNICZA MARII MONTESSORI

GÓRA STRONY

Maria Montessori wypracowała koncepcję pedagogiczną obejmującą cały rozwój dziecka, poczynając od urodzenia, aż do wkroczenia w wiek dorosły. Pedagogika ta daje dziecku szanse wszechstronnego rozwoju fizycznego, duchowego oraz kulturowego i społecznego, wspiera również dziecięcą twórczą aktywność. Pomaga w rozwijaniu indywidualnych cech osobowości, w formowaniu prawidłowego charakteru, w zdobywaniu wiedzy i umiejętności.

Konsekwencją postępowania pedagogicznego ma być doprowadzenie dziecka do samodzielności, niezależności od dorosłych, odpowiedzialności i miłości do świata.

Maria Montessori jest twórczynią systemu przedszkolnego, który idealizując "naturę dziecka", zmierza głównie do pozostawienia mu maksymalnej swobody do spontanicznej aktywności i wszechstronnego kształcenia zmysłów.
System M. Montessori opiera się na założeniu, że każde dziecko, zarówno zdrowe, jak i niepełnosprawne, charakteryzuje spontaniczna aktywność i wrodzony pęd do samorozwoju i wychowania. Podstawą tak pojętego wychowania jest przede wszystkim praca rąk i wszechstronne kształcenie zmysłów.

Kluczem do pedagogiki M. Montessori jest Polaryzacja Uwagi, czyli skupienie rozproszonej uwagi na jednym zajęciu lub przedmiocie, stanowi zamknięty cykl pracy dziecka, możemy w niej rozróżnić trzy części,:

Bardzo ważne w tej pedagogice jest zrozumienie fenomenu nazywanego przez M. Montessori Chłonący Umysł. Posiada on siłę twórczą i występuje tylko u dzieci. Jest to nieuświadomiona umiejętność do uczenia się. Dziecko uczy się inaczej niż dorosły. M. Montessori porównała dziecko z gąbką chłonącą nieświadomie wszystko z otoczenia. Nieświadomie wchłonięte, przyswojone zdarzenia są podstawą rozwoju.

Życie przedszkolne dziecka oraz możliwość uczenia się składa się z kilku etapów.

Etap pierwszy (0-3 lata): poprzez absorbowanie w podświadomości dziecka, powstaje umysłowa budowla, z której będą rozwijały się właściwie wszystkie zdolności. Chłonący umysł przyjmuje wszystko i nigdy nie jest znużony, zdolność absorbowania jest nieograniczona i bez wyboru. Utrwalają się uczucia narodowe, nienawiść rasowa, uczucia religijne. Dziecko doświadcza, jakie jest nastawienie dorosłych w rodzinie, doznaje wewnętrznej akceptacji, przyjaźń lub odrzucenia. Przyswajana jest kultura, język, muzyka i sztuka, wszystko co pozytywneinegatywne.

Etap drugi chłonącego umysłu (3-6 lat): dziecko przechodzi do abstrakcji. Pragnie świadomie i samodzielnie odczuć to, co przyjął (wchłonął) już jego umysł. W dziecku rodzi się intensywna i głęboka potrzeba bogatych przeżyć i wrażeń zmysłowych, zbiera doświadczenia dzięki własnej aktywności, musi te doświadczenia konkretnie przeżyć, żeby wiedzieć, jakie naprawdę są. Dziecko śledzi i bada złożone otoczenie. Materiał doskonalący zmysły pozwoli mu uporządkować zdobywane wrażenia. Dziecko zaczyna odczuwać potrzebę zewnętrznego porządku, który powstaje na podstawie porządku wewnętrznego - umysłowego.

Chłonący umysł funkcjonuje tylko na początku życia człowieka. Nie wolno dorosłym zaburzać tego rozwoju, czy go zatrzymywać, należy umożliwić dziecku wydobycie i rozwinięcie jego osobowości.

Potencjalna twórcza energia, pomagająca wydobyć (ujawnić) tkwiące w dziecku uzdolnienia i talenty to tak zwane Wrażliwe Fazy, czyli okresy predyspozycji. Energia ta jest warunkiem prawidłowego rozwoju. Wrażliwe fazy mają przemijający czas trwania, umożliwiają zdobycie określonych umiejętności. Poprzez zrozumienie tych faz otwiera się droga do zrozumienia tego, co jest decydująco ważne w życiu człowieka. Jeżeli dziecko nie będzie miało możliwości, aby te wewnętrzne predyspozycje zadziałały, to może stracić okazję, aby w naturalny sposób przyswoić sobie określone umiejętności. Okazja taka przemija na zawsze, już się nie powtórzy.

FAZA I (0 - 6 r..) - jest to czas aktywny umysłowo, występuje w niej przyswajanie.
Faza ta ma podstawowe znaczenie dla tworzenia bazy ludzkiej osobowości i rozwoju inteligencji. Jest twórcza, konstruktywna ale chwiejna:

Rozwija się zmysł matematyczny. Początek rozumienia abstrakcji.

Podstawowym zadaniem jest pobudzanie predyspozycji i najkorzystniejsze ich wspieranie. Należy uwzględniać zainteresowania dziecka, które są przejawem jego "wrażliwości". W celu przyśpieszenia rozwoju dziecka należy stosować obserwację występowania "wrażliwych faz", aby dać dziecku to, czego domaga się jego osobowość. Wiedza o "wrażliwych fazach" pozwala dorosłym zrozumieć i odpowiednio reagować na nagłe zmiany nastrojów dziecka i tzw. kaprysy. W dziecku trwa wewnętrzna walka, która czasami jest skutkiem odchyleń od normy, spowodowanych najczęściej błędami dorosłych.

Źle wykorzystane lub zaprzepaszczone szanse powodują trudności wydobycia określonych zdolności, umiejętności i talentów. Nabycie ich w późniejszym czasie jest bardzo trudne, czasami niemożliwe np. zdolności matematyczne, językowe, logiczne myślenie.

Bardzo ważnym elementem w pedagogice Montessori jest wychowawca.

Pojęcie WYCHOWAWCA dotyczy wszystkich dorosłych, którzy wspierają dziecko i pomagają mu w jego indywidualnym rozwoju. Wychowawca jest to organizator otoczenia, pomocnik, doradca, inicjator aktywności dziecka. Są to więc rodzice, nauczyciele w przedszkolu i szkole, rodzina, sąsiedzi - wszyscy, z którymi dziecko spotyka się i widzi. jako wspieranie i pomoc w indywidualnym rozwoju.

Do jego zadań należy:

Celem nadrzędnym Pedagogiki Marii Montessori jest Korygowanie błędnego, nieprawidłowego zachowania czyli Normalizacja.

Celem wychowania jest osiągnięcie przez dziecko harmonii wewnętrznej i ze światem zewnętrznym.

Wiele trzyletnich dzieci wykazuje różne dziwne zaburzenia zachowania.

Rozróżniamy następujące kategorie zachowań dzieci:

Przyczyną nieprawidłowego zachowania się dziecka może być: uszkodzenie organiczne, szkodliwe środowisko - wpływy otoczenia, nadopiekuńczość lub brak pomocy, prowadzą do zahamowania aktywności, brak motywów do działania w otoczeniu, lekceważenie lub niezrozumienie przez dorosłych, brak czasu ze strony dorosłych, stosowanie nagród i kar za zachowanie, stosowanie wobec dziecka przymusu.

Odzyskiwanie przez dziecko normalnego zachowania (możliwe w wieku 3 - 6 lat) zawsze dzieje się przy pomocy pracy rąk (stosowania materiału dydaktyczno-rozwojowego), pracy której towarzyszy umysłowa koncentracja. Normalizacja przypomina zdrowienie dorosłych poprzez psychoanalizę. Świadomie wspomagamy dziecko w jego rozwoju normalizując otoczenie. Normalizacja oznacza nowy początek wewnętrznej budowy poprzez koncentracje na pracy. Decydująca jest wytrwałość przy pojedynczych przedmiotach, pogrążenie się, izolowane trwanie przy poszczególnych rzeczach. Odzyskiwanie przez dziecko "normalnego zachowania" - zdrowienie, jest punktem wyjściowym do utrwalania i rozwijania swobodnego działania dziecięcej osobowości.

Korygujemy zachowanie dzięki: Aktywności, Swobodzie, Zdolności przystosowania i zmianom zachowania dziecka.Korygowanie zachowania możliwe jest tylko dzięki stosowaniu głównych zasad pedagogiki Marii Montessori.